Хатырыкская сельская модельная библиотека им. М.А.Охлопковой

Маайа оҕо сааһа репрессия сылларын кытта ыкса ситимнээтик ааспыта. 6 саастаах кыыс ол сыллары ийэтин көмөтүнэн эрдээхтик тулуйбута. Ол сылларга “норуот өстөөҕө”, “троцкист” диэн тыллары билбэтэр да дьон хаҕыс сыһыанын, кытаанах тылларын өйүгэр-санаатыгар күүскэ хатаабыта. Ол туһунан Мария Алексеевна бэйэтин ахтыытыгар маннык суруйбута баар: «Ийэбэр сотору-сотору оройуонтан кэлэн дьэгдьийэн бараллара, наар сайылыктарынан  көһө сылдьан улааппыппыт. Ийэм эрэйдээх ытыы-ытыы, миигин сүгэн, ууга түһэ сыһа-сыһа Эбэ алаастарыгар баар ыалга сайынын кутуу чэй, хамса табах, хааһы бурдуга була диэн сэргэхсийэ киирэрин өйдүүбүн. Сити курдук оҕо сааһым буор муосталаах, саах сыбахтаэх саха балаҕаныгар, сайынын айылҕа барахсан оҕолоон киһи-хара буолбутум. Итилэр бары тэбэн олус иринньэх, ыарыһах  буола улааппытым”.

Оҕо сааһа бэрт эрэйдээхтик ааспыта. Наһаа ыалдьар этэ. Онуоха эбии «троцкист аймаҕа” диэн үөҕэллэрэ. Оҕо  саас, мэник, дьоллоох кэмигэр саастыылаахтарын кытта күлэр-үөрэр, оонньуур диэни  билбэккэ улааппыта.

Оскуолаҕа 1941 сыллаахха 10 саастаах кыыс киирбитэ. Бастакы кылааһы Хатырык сэттэ кылаастах оскуолатыгар үөрэнэн саҕалаабыта. Оскуолаҕа киирбит сылыгар Аҕа дойду Улуу сэриитэ саҕаламмыта. Ол этэ суостаах-суодаллаах ыар сыллар. Сэрии кэмин оҕотун аас-туор олоҕун этинэн –хаанынан билбитэ. Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан тыҥатынан ыалдьан уурайа-уурайа да буоллар 1949 сыллаахха Хатырык сэттэ кылаастаах  оскуолатын  үөрэнэн бүтэрбитэ.

Маайа үөрэхтээх киһи буолуон олус баҕарара. Кини хайаан да үөрэнэр баҕа санаалааҕа. Ыалдьан, хатан хаалбыт кыыс колхоз үлэтин кыайбатын билинэрэ . Хайдах эмит гынан үөрэнэр туһунан толкуйдуура. Түүн түһээн куоракка баар буолан хаалара. Тугу эрэ ааҕа олорор буолар. «Ийэбэр комөлөспүт киһи»,—диэн саныыра. Сэрии бүтэн, дьон-сэргэ олоҕо арыый да тупсубута, Мария Алексеевна кыра сылдьан ыарыһахтаан оскуолаҕа ыалдьа-ыалдьа, тохтуу-тохтуу да үөрэннэр, күүстээх санаата баһыйан Якутскайдааҕы култуурунай-сырдатар оскуола  библиотечнай отделениетыгар 1949 с.  үөрэнэ киирбитэ ыалдьан кэтэхтэн үөрэнэргэ күһэллибитэ да буоллар этэҥҥэ  бүтэрбитэ.

Үлэлээбит библиотекатыгар Мария Алексеевна культпросвет оскуолаҕа үөрэммит сылларын туһунан фотоальбом оҥорон хаалларбыта хааралла сытар.