Хатырыкская сельская модельная библиотека им. М.А.Охлопковой

Хатырык нэһилиэгин библиотекатыгар Аграфена Тимофеевна кэнниттэн Ядреева Анна Ивановна үлэлээбитэ биллэр. Кини туһунан информацияны хантан да булбатыбыт. Кини кэнниттэн эдэр, эрчимнээх уол Иван Иннокентьевич Попов кэлэн үлэлээбитэ.   Аҕатын туһунан Светлана Ивановна Поповаттан ыйыталаһан, кэпсэтэн-ипсэтэн киирдим.

Мин аҕам 1950-55 сс. Хатырыкка ааҕар балаҕан сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Кини 1937 сыллаахха төрөөбүт. Элигиэнтэй Попов соҕотох оҕото этэ. Төрүт Хатырыктар. Бастаан 1937 сыллаахха учууталынан саҕалаабыт. Онтон Ворошилов аатынан колхуоска, туох да базата суох дьиэҕэ үлэһитинэн ылбыттар. Ол сырыттаҕына кулууп үлэһиттэрин курстарыгар үөрэттэрэ ыыппыттар. Курсун туйгуннук бүтэрэн, талааннаах уолу бэлиэтии көрөннөр Саха театрыгар артыыһынан хаалларбыттар.

Иван Попов бэйэтин ахтыыта: “Якутскайдааҕы Саха Государственнай драматическай театрыгар бастакы оруолум С. Омоллоон “Айаал” трагедиятыгар Кунай оруола. Итини кэрэхсэбиллээхтик толорон “Кунай Попов” диэн театр коллективыгар хос ааттаммытым. 1942 сыл Ньурбатааҕы драмтеатрга артыыһынан барбытым”.

Сэрии ыар кэмнэрэ буолан үлэ үксэ агитационнай характердаах ыытыллар. Оччотооҕу суол-иис суоҕар Ньурба театра Бүлүү, Үөһээ Бүлүү, Ньурба, Сунтаар оройуоннарын кэрийэн үгүстүк гастроллууллара. Сарсыарда саҕах саһара да илигинэ айаҥҥа туруналлар. Туох транспора кэлиэй ардыгар оҕуһунан кытта айанныыллара. Тоҥ, муус чэҥ муннуктардаах тыбыс тымныы кулууптарга тиийэн оонньууллара, тулууптарын бырахтылар да ол үрдүгэр гримнэммитэ буола түһээт, кэтэһэн олорор дьоҥҥо аһаабакка да тахсар түгэннэрэ элбэх буоллаҕа. Ол да курдук сылдьан буолуо доруобуйата айгыраан дойдутугар кэлбитин Намҥа кулуупка худругунан ылбыттара. Онтон дойдутугар, Хатырыкка 1950 сс. кэлэн культура эйгэтигэр үлэтин саҕалаабыта. (автор)

Светлана Ивановна: Мария Алексеевна аҕабар кэлэн наар сүбэлэһэр, сүбэлэтэр буолара. Кини биһиги нэһилиэкпит бастакы үөрэхтээх культура үлэһитэ буоллаҕа. Сэбиэттии олорон бастакы библиотека дьиэтин кини туттарбыта. Ис түһээн харчытынан. Мария Алексеевна таайа Максим Аммосов аата ыраастаммытыгар, хаартыска аҕалан кини мэтириэтин уруһуйдаппыта. Аҕам олус үчүгэйдик уруһуйдуура. Туох баар кулууп, библиотека оформлениетын барытын оҥороро, уруһуйдуура, лозуннары, плакаттары дьэрэличчи, кыраһыабай буочарынан суруйан кээһэрэ. Кулууп кыргыттара Ирина Антоновна, Мария Даниловна мэлдьи сылдьан сүбэлэтэн ааһаллара, олус ытыктыыллара. 60 сааһын туоларыгар сүрдээх үчүгэй альбом оҥорон бэлэхтээбиттэрэ. Аҕам ийэтэ Татыйаас эбээбит сүрдээх элбэх кэпсээннээх, остуруйалаах эмээхсин этэ. Максим Аммосов эдьиийинээн Натальялыын истиҥ доҕордуу этилэр. Мэлдьи киирэ-тахса бэйэ бэйэлэригэр көмөлөсүһэллэрэ. Эбэм иистээх буолан оҕолорго мааны таҥас-сап тигэн көмөлөһөрө. Мария Алексеевнаҕа эмиэ көстүүм игин тикпиттэрэ быһыыта. Эбээбит сатаан аахпат, да суруйбат да этэ. Ону аҕабыт бибилиотекаттан киллэрэр кинигэлэрин ааҕан биэрэрбит. Ол курдук Амма Аччыгыйын “Сааскы кэмин”, Николай Якутскай “Төлкөтүн” уонна да атын кинигэлэри , остуоруйалары элбэҕи аахпыппыт.

Аҕам Хатырык кулуубугар олоҥхо туруорбута. Онно Дмитрий Марковы, Николай Докторовы туойарга, олоҥхолуурга үөрэппитэ.  Хаһыаты, сурунаалы, сахалыы саҥа кинигэлэри көтүппэккэ ааҕара, радионы холбоон наар истэр буолара. Ханна да сырыттар наар кинигэ тутуурдаах кэлэрэ. Ол да иһин буоллаҕа библиотекаҕа үлэлиир кэмигэр кинигэтин фондатын 1500-тэн  3000-ҕа дылы улаатыннарбыт эбит.

Иван Иннокентьевич Попов дьолу чахчы үлэттэн булбут, нэһилиэк ытыктыыр дьонноруттан биирдэстэрэ,  аҕыс кыыс, биир уол оҕо – амарах аҕалара этэ, 35 сиэн, 49 хос сиэн, 12 хос-хос сиэн эһээтэ.

Кыыһын Светлана Ивановна Попова ахтыытыттан суруйдум библиотекарь Любовь Васильева