Хатырыкская сельская модельная библиотека им. М.А.Охлопковой

И.Е. Винокуров (01.01.1896-04.01.1957) саха норуотун өйүгэр-санаатыгар Аҕа дойду сэриитин сылларыгар дьону-сэргэни аччыктаан өлөр дьылҕаттан быыһаабыт күүстээх салайааччы быһыытынан хаалбыта. 1943-1946 сс. Саха АССР норуодунай комиссардарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ, 1946-1952 сс. Коммунистическай партия  Дьокуускайдааҕы обкомун бастакы сэкирэтээрэ дуоһунаска үлэлээбитэ. Илья Егорович элбэх оскуоланы, медпууну, сэллик балыыһатын, санаторийы, ас-табаар ыскылааттарын, онтон да атын нэһилиэнньэҕэ наадалаах тутууну тэрийбитэ. Саха сирин уһулуччулаах салайааччытын туһунан  И.Е. Винокуров  туһунан бу сигэнэн киирэн көрүҥ  https://rutube.ru/video/2b4ba5f270f22d1e196d83c9d1b5ee69/

Илья Егорович Винокуров туhунан (Кыайыы кунунэн — историктар кэпсээннэрэ Платон Слепцов_ Егор Егорович Алексеев). Биэриини Полина Перуашева  ыам ыйын 2 күнүгэр 2015 сыллаахха «Салгын кут» биэриигэ иһитиннэрбитэ . Бу матырыйаалы Полина Перуашева 2025 сыллаахха от ыйыгар биһиги бибилиотекабыт фондатыгар биэрбит архыыбыттан таһаарабыт.

Норуот уола 

 

Илья Егорович Винокуров 1896 сыллаахха тохсунньу 1 күнүгэр Нам улууһун Хатыҥ Арыы Куһаҕан ыала диэн сиргэ төрөө. Илья 3 сааһыгар аҕата ѳлбүтэ, онтон биир сыл буолан баран ийэтэ кыайан кѳрбѳт буолбута, ол кэнниттэн олохтон туораабыта. 1904 сыллаахха үтүө санаалаах дьоннор ходатайства суруйаннар, 4 кылаастаах церковнай-приходской оскуолаҕа үѳрэммитэ. Ол гынан баран үп-харчы кыайан булбакка, үөрэҕин бүтэрбэккэ хамначчыттыы барбыта. Илья Егорович кыра эрдэҕиттэн эрэйи-муну кѳрѳн улааппыт буолан олоххо дьулуура улахан этэ. Гражданскай сэрии сылларыгар саа-саадах тутан саҥа былааһы кѳмүскээбитэ. Булуҥҥа эмиэ барар (Жирков Иван Дмитриевичка батараактыыр), Новосибирскэй (Муустаах) арыыларыгар тиийэ сылдьар.

1920 с.  Усуйаана Хаһааччыйатыгар сылдьан саҥа былаас олохтонуутун туһунан истэн дойдутугар төннүбүтэ.

1921 сыллаахтан нэһилиэк ревкомун бэрэссэдээтэлинэн үлэлээн барбыта.

Биэс сыл устата ЯЦИК боломуочунайын быһыытынан хоту Булуҥ сиригэр саҥа олоҕу тэрийсибитэ, дьону-сэргэни аһа-таҥаһа суох эстэр-быстар кыһалҕатыттан быыһаспыта. Туундара, Ѳлүөнэ ѳрүс тѳрдүн хайаларын быыстарыгар оскуола, маҕаһыын, эмтиир сирдэр, булт-түүлээх кооперативтара тэриллибитэ.

1931-1933 сыллардаахха МТС директорынан үлэлээбитэ. ЯЦИК бэрэстэбиитэлинэн тиийэн 1934 сыллаахха Ѳлөөн улууһун тэрийбитэ, сэлиэнньэтин олохтообута. Илья Егорович хоту улуустары сайыннарыыга, нэһилиэнньэ аныгылыы олоххо сыстан барыытыгар улахан ѳҥѳлѳѳх.

1941-1946 сылларга республика учуонай сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ. Өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтин сэрии сылларыгар хоргуйан быыһыырга Илья Егорович дьаныардаахтык туруорсуута норуот өйүттэн-санаатыттан хаһан даҕаны сүтүө суоҕа.

И.Е. Винокуров 1943 сыл муус устар 3 күнүгэр ыыппыт уочараттаах суруга партия Киин Кэмититэтигэр кѳрүллэн, партия Саха уобаластааҕы кэмитиэтэ тыа хаһаайыстыбатын сүрүннүөхтээҕин туһунан уураах ылыллыбыта. Ити дьыл от ыйыгар Илья Егорович Винокуров Саха АССР Миниистирдэрин сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн анаммыта. 1946 сыл ахсынньы 11 күнүгэр партия Саха уобаластааҕы кэмитиэтин бастакы сэкэритээринэн талыллыбыта.

Салайар дуоһунастарыгар үлэлии сылдьан Илья Егорович ханнык баҕарар боппуруоһу дириҥник быһаарарын оччотооҕу докумуоннар да бэлиэтииллэр. Кинир норуотун туһугар туруулаһар бастыҥ салайааччы этэ.

Илья Егорович Винокуров олоҕун, үлэтин суолларын көрдөрөр ыйынньык

 1896 с. тохсунньу 1 күнүгэр Нам улууһун Куһаҕан Ыал нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1904-1908 сс.  Куонта Кириэскэ церковной-приходской училищеҕа үөрэммитэ.

1916-1920 сс. –  батараактаабыт кэмнэрэ.

1916 сыл ыам ыйыттан балаҕан ыйыгар диэри Булуҥҥа балыктыы барбыта.

1917 с. Булуҥҥа эмиэ барар (Жирков Иван Дмитриевичка батараактыыр), Новосибирскэй (Муустаах) арыыларыгар тиийэ сылдьар.

1920 с.  Усуйаана Хаһааччыйатыгар сылдьан саҥа былаас олохтонуутун туһунан истэн дойдутугар төннүбүтэ.

1921 с. сааһыгар Коммунистическай партия чилиэнэ буолбута. Дьокуускайга икки ыйдаах советскай-партийнай үлэһиттэри бэлэмниир кууруска үөрэнэр. Хатыҥ Арыы нэһилиэгин ревкомун бэрэссэдээтэлинэн анаммыта.

1921 с. кыһыныгар – Намнааҕы кыһыл этэрээт хамандыыра буолбута. Тулагы уонна Киллэм улахан утарсыытыгар кыттыыны ылбыта.

1922 с. – Нам оройуонугар сэбиэскэй былаас олохтонорун иһин уполномоченнайы солбуйааччынан анаммыта.

1923 с.  – Пепеляев баандалара Саха сиригэр ааннаан киирэр кэмнэригэр, Дьокуускайтан Верхоянскайга барыахтаах таһаҕас хаайтарбытыгар, И.Е. Винокуров кыһыл этэрээтэ бу наадалаах таһаҕаһы миэстэтигэр тиэрдибитэ.

1924 с. бэс ыйыгар Булуҥҥа НКВД уполномоченнайынан ананан сэбиэскэй былааһы олохтуу барбыта. Булуҥ уокуругун Верхоянскайтан араарбыттара, киининэн Булуҥ сэлиэнньэтэ буолбута. Булуҥ уокуругар Эдьигээн, Усуйаана уонна Анаабыр улуустара киллэриллибиттэрэ.

1926 с. бүтэһигэр Москваҕа партийнай үлэһиттэр тоҕус ыйдаах куурустарыгар үөрэммитэ.

1927 с. сайыныгар Булуҥҥа икки сыл исполком бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ.

1929-1933 сс.  төрөөбүт оройуонугар Намҥа МТС дириэктэринэн үлэлээбитэ.

1934 с. Өлөөн оройуонун төрүттэспитэ. Дьокуускайтан Бүлүүгэ атынан, онтон Өлөөҥҥө диэри табанан айаннаан биир ыйынан тиийбитэ.

1935 с. алтынньытыттан 1936 с. сэтинньитигэр диэри Москваҕа үрдүкү сэбиэскэй тутуу куурсугар үөрэммитэ (уопсайа уон үс ый).

 1937 с. тохсунньу 1 күнүттэн 1938 с. балаҕан ыйыгар диэри – Бүлүүтээҕи райисполком бэрэссэдээтэлинэн, онтон партия оройуоннааҕы кэмитиэтин сэкирэтээринэн  үлэлээбитэ.

1938 с. сэтинньититтэн өрөспүүбүлүкэ доруобуйатын харыстабылын наркомунан талыллыбыта. Бу кэмҥэ сэллик ыарыытын, трахоманы утары үлэни күүскэ ыыппыта.

1939 с. Чурапчыга сэллик ыарыы утары санаторийы, приемнай уонна Абалаах курортнай санаторий корпуһун, Күһүүргэ балыыһа, Аммаҕа дьааһыла туттарбыта.

1939 с. сэтинньититтэн култуура, норуодунай үөрэхтээһин, доруобуйа харыстабылын уонна наука өрөспүүбүлүкэтээҕи совнаркомун бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан анаммыта.

1941-1946 сс. – өрөспүүбүлүкэтээҕи учуонайдар сэбиэттэрин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ. Өлүөнэ, Халыма өрүстэрин төбөлөрүттэн төрдүлэригэр диэри сыыйбыта.

1941 с. кулун тутар ыйыгар – Саха сирин оҥоруулаах күүстэрин сайыннарыы боппуруостарыгар Москваҕа ыытыллыбыт научнай конференцияҕа өрөспүүбүлүкэ делегациятын салайбыта.

1941 с. – Мэҥэ Хаҥаласка сэллик ыарыы утары пуун арыйтарбыта.

1943 с. – Аммаҕа, Горнайга сэллик диспансердарын үлэҕэ киллэттэрбитэ.

1943-1946 сс. – Саха АССР Министирдэрин сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ.

1944 с. кулун тутар 28 күнүгэр – Чурапчылары хоту көһөрбүттэрин төттөрү дойдуларыгар аҕалар туһунан үлэни ыыппыта.

1946-1951 сс. Саха уобаластааҕы партийнай кэмитиэтин бастакы сэкэритээринэн үлэлээбитэ.

1946 с. Үөһээ Бүлүү олохтоохторун кытта көрсүбүтэ. Исидор Барахов быраатын Иону кытта көрсөн кэпсэппитэ.

1951 с. ыам ыйын 3 күнүгэр сымыйаҕа буруйданан дуоһунаһыттан уһуллубута.

1952 сылтан олоҕун бүтэһик күннэригэр диэри Дьокуускайдааҕы тутуу хаһаайыстыбатын начальнигынан үлэлээбитэ.

1957 с. тохсунньу 4 күнүгэр ыарахан ыарыыттан, баара-суоҕа 61  сааһыгар, олохтон туораабыта.

1962 с. кулун тутар 31 күнүгэр  Саха уобаластааҕы кэмитиэтин бюротун уурааҕынан үтүө аата реабилитацияламмыта.

Аппааны нэһилиэгин музейыттан ылыллыбыт матырыйаалтан