Хатырыкская сельская модельная библиотека им. М.А.Охлопковой

Быйылгы 2026  сыл   – Мария Алексеевна Охлопкова аатынан Хатырык нэһилиэгин олохтоох библиотекатыгар үс бүк үөрүүлээх сыл.  Ол курдук библиотекабытын өрөспүүбүлүкэҕэ, Россияҕа тиийэ үчүгэй үлэлээҕинэн ааттаппыт, Нам улууһун, Хатырык нэһилиэгин Бочуоттаах киһитэ улуус библиотечнай ситимигэр аан бастакынан САССР култууратын үтүөлээх үлэһитэ аат иҥэриллибит Мария Алексеевна Охлопкова төрөөбүтэ 95, Ааҕар балаҕан арыллыбыта 95, тыа сирин библиотеката диэн ааттаммыппыт 80 сыла буолар.

Биһиги библиотекабыт историята 1931 сыллаахха Мария Алексеевна таайа, Саха Автономиятын туруорсарга сүдү кылаатын киллэрбит, биир дойдулаахпыт Максим Кирович Аммосов “Кэһэр” артыалга хомсомуолларга   “Ааҕар балаҕанна” арыйыҥ диэн 20 кинигэни ыыппытыттан саҕаламмыта.

Мария Алексеевна 1955 сыллаахха дойдутугар, Хатырыкка,  культурнай-сырдатар оскуоланы бүтэрэн кэлэн библиотекарынан үлэтин саҕалаабыта. Бу кэмнэргэ репрессия арыый сымнаан, таайа Махсыым аата доргуччу ааттанар кэмэ үүммүтэ…

Кып-кыра уҥуохтаах, хачаайы, ыарыһах көрүҥнээх кыыс Нам улууһа, төрөөбүт-үөскээбит түөлбэтэ сайдыытыгар үтүөтэ-өҥөтө тугунан да кэмнэммэт. Үлэтин таһынан дьахталлар кэмитиэттэрин, ДНД, табаарыстыы суут солбуллубат салайааччылара этэ, маны таһынан  хаһыат штаты таһынан кэрэспэдьиэнэ, фотограф, суорумньуһут, тамада, дьон-сэргэ ыарахан да үөрүүлээх да кэмнэрэ кинитэ суох ааспаттара.

1957, 1959, 1961, 1963, 1967 сс. олохтоох Совет депутатынан быыбарданан үлэлиир сылларыгар нэһилиэгэр элбэх  үлэни быһаарсыбыта, туруорсубута.  Ол курдук 1963 сыллаахха автобус сырыытын туруорсубута күн бүгүҥҥэ дылы бука бары үөрүүбүт. Таайыгар Махсыымҥа анаан кып-кыра хаһыат вырезкатыттан саҕаламмыт музей билигин Судаарыстыбаннас музейыгар тиийэ улааатан, бүтүн Саха Сирин киэн туттуута буолла. Хатырыкка СДК, музей, таас оскуола, библиотека, музыкальнай оскуола тутуллубуттара.

Бүгүн Хатырыкка, Мария Алексеевнабыт, библиотекабыт  үбүлүөйдэрин көрсө бар дьоммутугар анаан   “История быыһын сэгэтэн…” , – киэҥ ис хоһоонноох быыстапкабыт үөрүүлээх арыллыыта буолла.  Быыстапканы нэһилиэк аҕа баһылыга Артур Егорович Ноговицын, Нам кииннэммит библиотечнай тиһигин директора Майя Романовна Софронова уонна ииппит кыыһа Раиса  Аркадьевна Охлопкова кыһыл лиэнтэни быһан арыйдылар. Быыстапкаҕа Мария Алексеевна туттубут маллара, кини оҥорон хаалларбыт нэһилиэкпит, улууспут, республикабыт историятын сырдатар элбэх ахсааннаах фотоальбомнара, кинигэлэр  көрдөрүүгэ ууруллубуттар.

 Киэҥ ахсааннаах аймахтара, бииргэ үлэлээн ааспыт дьүөгэлэрэ ыраахтан-чугастан мустан, ахтан-санаан аастылар. Тэрээһини библиотека үлэһитэ СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Л.И.Васильева иилээн-саҕалаан ыытта. Эдэр библиотека үлэһиттэрэ наһаа элбэҕи биллибит диэн астынан тарҕастылар. Библиотека сэбиэдиссэйэ Ульяна Антонова  сэтинньи ыйга ыытыллар үбүлүөйгэ  дылы өссө да элбэх, интэриэһинэй тэрээһиннэр ыытыллыахтаахтарын кэпсээтэ. Ыалдьыттарбыт ирэ-хоро сэһэргэһэн, астынан тарҕастылар.